II Odyseja Napoleońska w Leszczynku rozpoczęta
W dniu 14 lipca delegacja w składzie Wójt Gminy Kutno Justyna Jasińska, Sekretarz Gminy Kutno Jacek Saramonowicz, Dyrektor Centrum Kultury Gminy Kutno Liliana Urbańczyk Wójcik i Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej im. Józefa Bohdana Zaleskiego Piotr Czerbniak złożyła wiązanki kwiatów i zapaliła znicze na mogiłach braci Górskich - pułkownika Antoniego Górskiego na cmentarzu przykościelnym w Strzegocinie i pułkownika Franciszka Górskiego na cmentarzu parafialnym w Łąkoszynie. W ten sposób rozpoczęła się II Odyseja Napoleońska. Przed nami jeszcze wiele interesujących wydarzeń na, które serdecznie zapraszamy.
Poniżej zamieszczamy rys historyczny dotyczący braci Górskich i ich udziału w kampaniach napoleońskich 1812-1813.
Odwrót „Wielkiej Armii" spod Moskwy i obrona twierdzy jasnogórskiej przed wojskami rosyjskim. 210. rocznica wydarzeń (1813 – 2023)
Klęska „Wielkiej Armii" w 1812 roku w wojnie z Rosją nie oznaczała kresu marzeń Polaków o odbudowie państwa polskiego. Polacy nadal walczyli u boku Napoleona. W styczniu 1813 roku w granice Księstwa Warszawskiego wkroczyły pierwsze odziały wojsk rosyjskich, którymi dowodził feldmarszałek Michaił Kutuzow.
W kampanii moskiewskiej uczestniczyli również dwaj bracia: płk Franciszek Górski z Leszczynka i płk Antoni Górski ze Strzegocina.Drugi z braci był dowódcą artylerii 5 korpusu liczącego 11 oficerów,436 żołnierzy i 12 dział. W bitwie pod Możajskiem bezpośrednio dowodził ostrzałem z 12 dział.Podczas odwrotu spod Moskwy, pomimo dotkliwego mrozu i głodu udało mu się powrócić do kraju wiodąc ze sobą wszystkie działa i wozy taborowe 5 korpusu. Cześć wojsk napoleońskich wycofywała się przez obszar ziemi kutnowskiej się w kierunku Kalisza, gdzie na przedmieściach miasta 13 lutego 1813 roku rozegrała się wielka bitwa pomiędzy wojskami francuskimi, saskimi i polskimi dowodzonymi przez gen. Jeana Louisa Reyniera a wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. Ferdynanda von Wintzingerode. Przewagę liczebną posiadali Rosjanie: 16 tys. żołnierzy i 69 dział, a wojska napoleońskie liczyły 12,5 tys. żołnierzy i 62 działa.
Za postępującymi w głąb Księstwa Warszawskiego wojskami rosyjskim przemieszczał się cesarz Aleksander I wraz ze swoim sztabem. 13 lutego car Aleksander I opuścił Płock i udał się w kierunku na Gostynin, a stamtąd do Kłodawy. 14 lutego na kilka godzin główna kwatera imperatora Rosji miała swoją siedzibę we dworze w Łaniętach, gdzie był goszczony przez ówczesną właścicielkę majątku Franciszkę z Rzętkowskich - Gliszczyńską. Tutaj cesarz dowiedział się o zwycięstwie w bitwie pod Kaliszem. Informację tę dostarczył do Łaniąt podpułkownik Lew Aleksandrowicz Naryszkin. W dalszej drodze w kierunku Kłodawy, na miejsce kwatery carskiej wyznaczony został dwór Bardzińskich w Głaznowie koło Krośniewic, gdzie cesarz podjęty został również gościną przez dziedzica. Podczas rozmowy z carem właściciel majątku podstoli Florian Bardziński wystarał się o zwolnienie z niewoli rosyjskiej swojego rannego synakapitana Jana Nepomucena Bardzińskiego. Z Kłodawy car udał się do Kalisza, gdzie stacjonował przez ponad miesiąc, od 24 lutego do 6 kwietnia. W dniach 27-28 lutego 1813 r. w Kaliszu podpisano traktat sojusznicy pomiędzy Rosją a Prusami, dający początek kolejnej VI koalicji.
Po przegranej bitwie pod Kaliszem korpus polski pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego rozpoczął odwrót w kierunku Krakowa. Po drodze w Częstochowie pozostawiono garnizon składający się z ponad tysiąca żołnierzy i 24 dział, a komendę twierdzy jasnogórskiej ks. Poniatowski powierzył płk. Antoniemu Górskiemu.
Twierdza nie była przygotowana do obrony i dysponowała niewielkim zapasem żywności. Rosyjski6. tysięczny korpus pod dowództwem gen. Fabiana Osten -Sackena posiadał 36 dział i rozpoczął oblężenie 22 marca 1813 roku. Następnego dnia dowódca rosyjski wezwał płk. A. Górskiego do poddania się, czego ten odmówił.W początkach kwietnia Rosjanie prowadzili intensywny ogień, a pod jego osłoną do fortyfikacji zbliżali się jegrzy, którzy ostrzeliwali z karabinów obrońców na południowych bastionach i w rawelinie. Polacy odpowiadali ostrzałem, rażąc baterie i podchodzącą pod mury piechotę rosyjską. Obrońcy niestety stopniowo zaczęli odczuwać problemy związane z niedostatkiem żywności, ponadto poważnie naruszone zostały mury forteczne. W związku z tym 4 kwietnia płk A. Górski poprosił Rosjan o rozejm i zaproponował ustalenie korzystnych warunków kapitulacji dla obrońców. Rosyjski dowódca odrzucił propozycję i rozpoczął kolejny ostrzał twierdzy. Po kilku godzinach pod naciskiem przeora ojców paulinów Andrzeja Czechowicza płk A. Górski przyjął rosyjskie warunki kapitulacji. Obrońcy mieli wyjść z twierdzy z honorami i po złożeniu broni u jej podnóża pójść w całości do niewoli.
Po kapitulacji płk A. Górski wysłał do ks. Poniatowskiego raport, w którym tłumaczył się z decyzji poddania twierdzy jasnogórskiej, powołując się na ciężkie warunki do obrony oraz przewagę liczebną wojsk rosyjskich. Francuski ambasadora Edward Bignon stwierdził jednak, że: „komendant, acz dzielny żołnierz, nie miał dość sprężystości do poskromienia niekarnej załogi złożonej z rekrutów". Jesienią 1814 roku płk A. Górski był sądzony przez Komitet Organizacyjny Wojskowy, który orzekł, że „obowiązkom i honorowi zadość uczynił" i tym samym oczyścił obrońcę twierdzy jasnogórskiej ze stawianych mu zarzutów.
Biogramy braci Antoniego i Franciszka Górskich
Pułkownik Antoni Górski, właściciel Strzegocina. Pułkownik Wojsk Polskich z okresu Księstwa Warszawskiego, uczestnik m.in. wyprawy Napoleona Bonaparte na Moskwę w 1812 roku. Odznaczony Krzyżem Legii Honorowej i Krzyżem Złotym Polskim (Virtuti Militari). Zmarł w Warszawie w 1835 roku, pochowany na cmentarzu przykościelnym w Strzegocinie.
Właściciel dóbr strzegocińskich urodził się w 1775 roku w Psarach w parafii Stary Waliszew w powiecie łowickim. Jego ojcem był Tomasz (cześnik inowłodzki, ur. 1739, zm. 1811), a matką Prakseda Wilkanowska (zm. 1824). A. Górski Uczestniczył w powstaniu kościuszkowskim w stopniu porucznika, następnie walczył w Legionach Dąbrowskiego we Włoszech. Po powrocie do kraju osiadł w dobrach rodzinnych. W okresie Księstwa Warszawskiego służbę wojskową rozpoczął w stopniu podpułkownika artylerii. Pełnił funkcję komendanta fortecy częstochowskiej.W 1809 roku awansował na stopień pułkownika. W wojnie 1809 roku odznaczył się walecznością przy zdobyciu Zamościa, którego został komendantem. W 1810 roku objął dowództwo 2 batalionu artylerii pieszej. Po klęsce Napoleona Antoni Górski osiadł w rodzinnych dobrach w Strzegocinie. Zmarł w Warszawie, a pochowany został na cmentarzu przykościelnym w Strzegocinie, gdzie zachował się jego grobowiec z napisem: „Tu leży Antoni Górski dziedzic dóbr Strzegocin, Kollator kościoła tutejszego, Pułkownik Artylerii Woysk Polskich, Kawaler Krzyża Woysk i Legii Honorowey, zmarły 13 III 1835, lat 65, żona wraz z dziećmi".
Pułkownik Franciszek Górski, właściciel Leszczynka i Łąkoszyna. Pułkownik Wojsk Polskich z okresu Księstwa Warszawskiego, uczestnik m.in. wyprawy Napoleona Bonaparte na Moskwę w 1812 roku. Odznaczony Krzyżem Legii Honorowej i Krzyżem Złotym Polskim (Virtuti Militari). Zmarł w Leszczynku w kwietniu 1846 roku, pochowany na cmentarzu w Łąkoszynie.
Właściciel Leszczynka i Łąkoszyna, odbył szereg kampanii wojennych we Włoszech (w Legionach J.H. Dąbrowskiego), a następnie walczył w Legii Naddunajskiej, za co odznaczony został Krzyżem Legii Honorowej i Krzyżem Złotym Polskim (Virtuti Militari). W armii Księstwa Warszawskiego Franciszek Górski dowodził szwadronem 10 Pułku Huzarów. Uczestniczył w kampanii wojennej z Austrią w 1809 roku, brał udział potyczce pod Jankowicami, gdzie był zmuszony do odwrotu przez jazdę nieprzyjacielską. Po skończonej kampanii stacjonował w okolicach Pułtuska. W sierpniu 1809 roku Górski został szefem szwadronu, a w październiku tego roku rozkazem naczelnego wodza został przeniesiony na równorzędną funkcję do 4 pułku strzelców konnych, z którym odbył kampanię moskiewską w 1812 roku i walczył w bitwach pod Smoleńskiem, Możajskiem, Czirikowem. Uczestniczył także bitwie nad Berezyną podczas odwrotu Wielkiej Armii spod Moskwy.
W okresie Królestwa Polskiego, po 1815 roku Franciszek Górski był szanowanym obywatelem gminy. Sfinansował m.in. budowę gminnej szkoły w Łąkoszynie. Zmarł w Leszczynku w kwietniu 1846 roku, a pochowany został na cmentarzu w Łąkoszynie.
dr Jacek Saramonowicz
